Nature and more strives to continually increase transparency, mutual awareness and shared responsibility of all stakeholders in the food supply chain with regards to food quality, ecology and social justice.

 

"Elke Indiase katoenplant is een intensive care patiëntje"

"Elke Indiase katoenplant is een intensive care patiëntje"

Vrijdag 23 maart zou de film “Bitter Seeds” van de Amerikaans-Israelische filmmaker Micha Peled op televisie te zien zijn in de VS, prime time, op zender PBS. De film stelt gentechgigant Monsanto in een treurig daglicht. De uitzending werd echter opgeschort, na een telefoontje van een advocaat, die dreigde met het blokkeren van de financiering van de zender. Ik hoorde dit van Peled persoonlijk, vorige week in Den Haag, waar de film wèl werd getoond aan het Nederlands publiek, met een publieke discussie na afloop. Naast de filmmaker was ik uitgenodigd om te komen spreken. In het onderstaande vat ik de conclusies nog een keer samen, voor iedereen die er niet bij was.

"Het is te makkelijk om alles op Monsanto af te schuiven. Het Bt-katoenzaad is slechts het dodelijke eindpunt van een lange ontwikkeling. Transparantie en herstel van  bodemvruchtbaarheid zijn de oplossing."

Afgelopen donderdag bekeek ik in het Filmhuis in Den Haag de film “Bitter Seeds”, van de Amerikaans-Israelische filmmaker Micha Peled. De film, die de persoonlijke geschiedenis vertelt van een Indiase katoenboer, kwam diep binnen. Het is de grote verdienste van Micha Peled dat hij dit enorme sociale en agrarische debacle hanteerbaar maakt aan de hand van een familiegeschiedenis. Daardoor komt het verhaal over de gentechzaden  van Monsanto heel dichtbij. Na afloop was er een publiek debat met de filmmaker en mijzelf, onder leiding van presentator Jeroen Kramer.

Het eerste wat mensen zich afvragen na het zien van deze film, is: hoe kunnen we de Indiase boeren weer aan goed zaad helpen? Negentig procent van het katoenzaad in India is nu van Monsanto. Tegelijk zegt 90% van alle Indiase boeren dat het gentechzaad zijn beloftes – hoge opbrengst en resistentie tegen plagen - niet waarmaakt. Bovendien is het puissant duur. Vroeger was er conventioneel zaad te krijgen voor een fractie van de prijs. Waarom komt er niet iemand die weer het oude conventionele zaadgoed gaat verkopen?

Toch is dat niet de oplossing. De Indiase landbouwgrond is inmiddels zo verarmd als gevolg van kunstmest, en zo vervuild door pesticiden, dat elk gewas dat je hier  teelt, kwetsbaar zal zijn. Elke katoenplant wordt hier een intensive care patiëntje dat bij de minste ziektedruk zal bezwijken. Je moet eerst de bodemvruchtbaarheid herstellen. Zoals ons dochterbedrijf Soil & More overal ter wereld laat zien, kun je met compost zelfs een woestijn weer vruchtbaar maken. Als de bodem weer gaat leven, lost dat meteen een hele lijst problemen op: het waterbergend vermogen komt terug, de weerstand tegen ziektes en plagen neemt toe, de erosie neemt af. Naast compost moet je ook denken aan braakligging, groenbemesting en vruchtwisseling.

Mensen wijzen graag naar één bad guy, zoals je ziet aan de You Tube hit “Stop Kony”. Dat is lekker overzichtelijk. Maar de werkelijkheid is vaak complexer. Het Bt-katoenzaad van Monsanto was alleen maar de final kill: het eindpunt van een lange ontwikkeling. Dat is begonnen met de groene revolutie. Het is te makkelijk om alles Monsanto af te schuiven. De groene revolutie, die in feite een kunstmestrevolutie was, heeft geleid tot een totaal nieuwe denktrant. Die denktrant stelt dat een zelfvoorzienend landbouwsysteem met gesloten kringloop ouderwets is. Daarom moet je meegaan in continue opschaling, waarvoor je externe agrochemische inputs nodig hebt. Dat is het idee. De praktijk wijst uit dat dit leidt tot een kettingreactie die eindigt met de vernietiging van de landbouw en de boer zelf. Dat is precies wat je ziet gebeuren in de film Bitter Seeds.

De agrochemische industrie parasiteert nu feitelijk op de bodemvruchtbaarheid, de biodiversiteit en de bestaansmiddelen van kleine boeren. De vraag is: hoe stop je dat? Dat begint met bewustzijn. Apple kan zich niet permitteren om iPads te verkopen die zijn gemaakt in een sweatshop in China; want de consument komt erachter en accepteert dat niet. Maar bij een halffabricaat zoals soja of katoen blijft het probleem veel langer verborgen voor de consument. Dat is natuurlijk de reden dat Monsanto – als metafoor van de hele agrochemische industrie -  uitgerekend bij dit soort gewassen toeslaat. Ze kunnen zich dit soort praktijken alleen permitteren in de muffige luwte van de publiciteit. Daarom is het zo belangrijk dat de consument inzicht krijgt in de manier waarop producten worden gemaakt. Bij de iPad lukt dat al, maar bij halffabricaten lukt dat nog niet. En daarom is dit soort films als “Bitter Seeds” enorm belangrijk. 

Met Nature & More en de duurzaamheidsbloem proberen we de anonimiteit van verse biologische groente en fruit te doorbreken op onze eigen manier, via internet. Ook andere biologische producenten zullen in de toekomst van dit systeem gebruik maken. In zijn eerdere film Store wars liet Micha Peled al zien hoe grote retailconcerns als Wal-Mart belang hebben bij het in stand houden van die anonimiteit. Zichtbaar maken, daar draait alles om. Gisteren zei Peled na afloop van de discussie tegen mij: “Wat ik doe met mijn films, en wat  jij doet met Nature & More, komt in essentie op hetzelfde neer”. Bewustzijn creëren, dat is de grote verdienste van Bitter Seeds.

Volkert Engelsman

Volkert Engelsman is bestuurslid van de World Board van IFOAM, de koepel van de internationale biologische beweging, en Managing Director / oprichter van Eosta, de Europees marktleider in verse biologische groente en fruit. In de jaren ’80 werkte hij voor het Amerikaanse voedingsconcern Cargill, ook wel de ‘evil twin’ van Monsanto genoemd. Hij vertrok er in 1990 en houdt zich sindsdien met duurzame landbouw bezig. Hij stond aan de wieg van Nature & More en de ‘duurzaamheidsbloem’, het web-based systeem voor transparantie en integrale duurzaamheid.

blog comments powered by Disqus

Kies uw Taal

Connect with Us

Ontvang Niewsbrief

Friends newsletter Business newsletter