Pilot Leefbaar Loon - het minimumloon voorbij

Eosta heeft in 2018 als een van de eerste AGF-handelsbedrijven een pilot rond Leefbaar Loon gedaan, in samenwerking met IDH and Hivos. Het onderzoek werd uitgevoerd bij een Kenyaanse avocadoleverancier. Doel van de pilot was om te onderzoeken in hoeverre Leefbaar Loon een praktische tool is om de sociale duurzaamheid te meten en verbeteren. De pilot leverde een nieuwe Quick Assessment aanpak op en maakte duidelijk dat een focus op leefbare lonen een verbindende werking heeft in de keten.

Een leefbaar loon is een loon waarmee de kosten voor voeding, onderdak, kleding, onderwijs en medische zorg voor een gezin gedekt kunnen worden, plus iets extra voor onvoorziene omstandigheden. Het idee is dat gezinnen zo een behoorlijk leven kunnen leiden met de beloning die de kostwinner verdient. 

Tot nu toe is het meeste onderzoek naar Leefbare Lonen erg diepgravend en theoretisch geweest en verricht door wetenschappers of NGO's. Voor bedrijven is het echter onbetaalbaar om op die manier onderzoek te verrichten naar de sociale impact van elk product dat wordt verhandeld. De Pilot Leefbaar Loon zoekt daarom naar een bedrijfsmatige aanpak, een manier om Leefbare Lonen te evalueren op een snelle en toch accurate manier. In de pilot is gekeken naar de toeleveringsketen van Eosta, specifiek naar de lonen van boeren en arbeiders in de toeleveringsketen van Keniaanse avocado's.

Partners

Eosta is lid van het SIFAV (Sustainability Initiative Fruit and Vegetables) platform, opgezet door het IDH. Doel van dit platform is 100% duurzame inkoop in 2020. Kijken naar werkomstandigheden en leefbare lonen hoort daarbij. Ook Hivos was bij de pilot betrokken. IDH heeft veel technische ondersteuning gegeven tijdens het onderzoek en daarmee het rapport mede inhoud gegeven.

Resultaten

Uit de pilot werd duidelijk dat de meeste kleine avocadoboeren geen leefbaar inkomen kunnen verdienen met alleen de teelt van avocado's. In het onderstaande schema wordt getoond hoe de inkomens van arbeiders en verschillende soorten boeren zich verhouden tot het minimumloon en het leefbaar loon. Alleen de 21% grootste boeren kunnen een (ruim) leefbaar inkomen halen uit alleen de avocado's. De meeste avocado's zijn afkomstig uit deze groep; maar als je kijkt naar de boeren vallen de meesten van hen in de categorie ‘small’ tot ‘medium’.

Conclusies

  • Een boer heeft geen loon of salaris, maar inkomen uit ondernemerschap. Een leefbaar inkomen is veel moeilijker vast te stellen dan een leefbaar loon. Het inkomen hangt van vele factoren af en het is daarom lastig om te bepalen of een boer met de verkoop van een bepaald product genoeg verdient voor een leefbaar bestaan. Hier is meer onderzoek nodig.
  • Leefbaar inkomen is niet goed los te koppelen van de context van de markteconomie. Als de kwaliteit of de efficiëntie niet voldoen aan internationale standaarden, is het vrijwel onmogelijk om de prijzen en daarmee de inkomens te verhogen.
  • We hebben een Quick Assessment vragenlijst opgesteld (pg. 34 van het rapport) met de belangrijkste vragen - afgestemd op de rol in de  productieketen - om de juiste inkomstengegevens bij elkaar te krijgen. Deze aanpak zal ons helpen om een beter beeld te krijgen van de huidige lonen/inkomens (en de kloof tot leefbaar inkomen) voor de verschillende leverannciers waar we mee werken.
  • Het loon of inkomen verhogen is niet hetzelfde als simpelweg de stuksprijs verhogen. Om de prijzen duurzaam te verhogen, moeten de stakeholders in de keten bereid zijn om een premie bovenop de generieke marktprijs te betalen. Transparantie is daarom een belangrijke eerste stap op weg naar leefbaar loon.
  • De concrete resultaten van elke assessment moeten besproken worden met de verschillende betrokken partijen in de bestudeerde keten. We kunnen deze kennis gebruiken om een dialoog te starten met de exporteur, het verpakkingsbedrijf en de boeren zelf. 

FAQ

Wat is een leefbaar loon?

Een leefbaar loon is het loon voor een standaard werkweek op een specifieke plek ter wereld, dat voldoende is voor de werknemer en zijn/haar gezin om een leefbaar bestaan te kunnen leiden op die locatie. Bij een leefbaar bestaan horen voeding, water, onderdak, onderwijs, gezondheidszorg, transport, kleding en andere noodzakelijke uitgaven, inclusief een reserve voor onvoorziene gebeurtenissen (Anker & Anker, 2017).

Wie stelt vast hoe hoog het leefbaar loon op een bepaalde plek is?

De website van de Global Living Wage Coalition toont een overzicht van alle Leefbaar Loon benchmarks wereldwijd. Deze benchmarks zijn geverifieerd door Anker & Anker, twee onderzoekers die een gedetailleerde methodologie hebben ontwikkeld om leefbare lonen wereldwijd vast te stellen.

Waarom werkt Eosta hieraan?

Volgens de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens heeft elke werkende het recht op een “eerlijke en gunstige beloning waarmee hij/zij zichzelf en zijn/haar familie een menswaardige bestaan kan verschaffen”. Bij Eosta geloven we dat iedereen het recht heeft op een leefbaar loon. Daarnaast zijn we ervan overtuigd dat leefbaar loon een belangrijk thema zal worden in de wereldwijde voedselindustrie, omdat de kritische consument niet langer zal accepteren dat boeren in extreme armoede leven om ons te voorzien van goedkoop voedsel.

Waarom zijn we met deze pilot gestart? 
Er moet nog veel werk verzet worden voordat alle werknemers en boeren in internationale voedselketens een leefbaar loon ontvangen. Om beter te begrijpen wat leefbaar loon inhoudt, zijn we deze pilot gestart in samenwerking met Hivos en IDH (Initiatief voor Duurzame Handel). De pilot focust op inkomens in de biologische avocadoketen in Kenia. Het onderzoek is gedaan in samenwerking met een van onze Keniaanse avocado-exporteurs.   

Wat heeft Eosta van deze pilot geleerd?

Door deze pilot weten we nu hoe we de leefbaar loon-“kloof” kunnen berekenen. Daarnaast hebben wij een methode ontwikkeld om op een relatief makkelijke manier de lonen in de keten te achterhalen. Verder werd het duidelijk dat het berekenen van het inkomen van boeren erg lastig kan zijn. Dit inkomen is afhankelijk van verschillende factoren, zoals de productrange, de kwaliteit van het product, de onderhandelingsmogelijkheden, wat het becijferen lastig maakt.

Wat zijn de volgende stappen? 

Het idee is om de ‘Quick Assessment’ methode verder te ontwikkelen en deze te gebruiken om de inkomens te meten van verschillende leveranciers. Daarnaast zullen wij ook gaan inzetten op kwaliteitsontwikkeling in de Keniaanse avocadoketen, om het inkomen van de boeren te kunnen verbeteren.

U bent hier

Download het Living Wages rapport hier.

De Duurzaamheidsbloem 

De Duurzaamheidsbloem is het hart van ons werk. Elke teler van Nature & More heeft zijn/haar eigen Duurzaamheidsbloem. Deze wijst de weg naar een groenere, socialere economie. Meer informatie hier.